Czym różni się czujnik dymu od czujnika tlenku węgla? Czy 2w1 to dobry pomysł?

W przestrzeni publicznej pojęcia „czujnik dymu” i „czujnik czadu” bywają stosowane zamiennie, mimo że dotyczą różnych zagrożeń i odmiennych technologii detekcji.  Tymczasem niewłaściwe rozróżnienie urządzeń może prowadzić do błędów instalacyjnych. W artykule przeczytasz, czym różnią się czujniki dymu i czujniki tlenku węgla. Dowiesz się, jakie znaczenie mają te rozbieżności dla prawidłowego montażu, eksploatacji oraz bezpieczeństwa pożarowego. Poznaj szczegóły i ciesz się spokojem.

Różnice w działaniu i technologii

Czujniki dymu i czujniki tlenku węgla odpowiadają na odmienne mechanizmy zagrożenia , gdyż wykorzystują różne technologie detekcji.

Czujniki dymu Ei Electronics, (np. modele z serii Ei650), działają w oparciu o technologię optyczną (fotoelektryczną). Wewnątrz urządzenia znajduje się komora optyczna, w której dioda wysyła wiązkę światła. W normalnych warunkach światło nie trafia bezpośrednio na fotoodbiornik. Pojawienie się cząstek dymu powoduje rozpraszanie światła, a część wiązki dociera do fotodetektora. Układ elektroniczny mierzy poziom tego rozproszenia i uruchamia alarm, gdy przekroczy on ustalony próg czułości. Technologia jest szczególnie skuteczna w wykrywaniu pożarów w fazie tlenia, zanim dojdzie do rozwoju otwartego ognia.

Czujniki tlenku węgla wykorzystują sensor elektrochemiczny, który mierzy rzeczywiste stężenie czadu (CO) w powietrzu. Wewnątrz ogniwa zachodzi reakcja chemiczna proporcjonalna do stężenia gazu, a układ elektroniczny analizuje zmiany sygnału w zadanych przedziałach czasowych, zgodnie z wymaganiami normy EN 50291. Pamiętaj, że tlenek węgla jest gazem bezbarwnym i bezwonnym, który powstaje w wyniku niepełnego spalania paliw. 

 To odmienne procesy pomiarowe, które wymagają innej konstrukcji oraz kalibracji urządzenia.

Różnice w montażu i lokalizacji

Właściwości fizyczne gazów przekładają się na zasady montażu.

Czujkę dymu zainstaluj na suficie, ponieważ dym unosi się ku górze i tam osiąga najwyższe stężenie w początkowej fazie pożaru.

Czujnik tlenku węgla wymaga lokalizacji powiązanej z potencjalnym źródłem emisji CO oraz sposobem użytkowania pomieszczenia. W zależności od modelu może być instalowany np. na ścianie lub suficie, przy zachowaniu odległości  1-3 m od urządzeń spalających paliwo. 

W tym przypadku kluczowe znaczenie ma nie unoszenie się dymu, lecz rozkład stężenia gazu w przestrzeni.  Gorący gaz unosi się do góry, po czym szybko opada wraz z ochłodzeniem. To oznacza, że montaż na suficie jest wskazany wyłącznie w pomieszczeniach ze źródłem emisji CO.

W przestrzeniach bez źródła emisji zamontuj czujnik CO na ścianie lub postaw na szafce.

Kiedy należy stosować oddzielne urządzenia?

W budynkach mieszkalnych, inwestycjach deweloperskich oraz obiektach zarządzanych profesjonalnie rozdzielenie detekcji dymu i tlenku węgla sprawia, że system bezpieczeństwa działa skuteczniej.

Takie rozwiązanie umożliwia optymalne rozmieszczenie urządzeń zgodnie z charakterystyką zagrożenia. Rozporządzenie PSP mówi o tym, że każde mieszkanie powinno być wyposażone w co najmniej jeden czujnik dymu, który musi znajdować się na drodze ewakuacyjnej (na korytarzu).

Natomiast czujnik tlenku węgla powinien być zamontowany w pomieszczeniu z potencjalnym źródłem emisji czadu, a więc nie na korytarzu. Krótko mówiąc – nie istnieje możliwość wywiązania się z obowiązku przy instalacji czujnika 2w1. 

Co ważne, czujnik 2w1 w łazience, reagowałby na parę wodną. A może znajdować się tam piecyk, który wymaga instalacji czujnika tlenku węgla.

Czy czujnik 2w1 ma uzasadnienie?

Urządzenia łączące detekcję dymu i tlenku węgla w jednej obudowie są dostępne na rynku, jednak z perspektywy inżynierskiej stanowią rozwiązanie kompromisowe.

Detekcja dymu i detekcja CO opierają się na odmiennych zjawiskach fizycznych, różnią się charakterystyką pracy oraz wymaganiami montażowymi. Umieszczenie obu technologii w jednym punkcie instalacyjnym oznacza odejście od optymalnych warunków dla co najmniej jednego z zagrożeń. Zwróć uwagę również na normy legislacyjne PSP, o których wspomnieliśmy w poprzedniej sekcji.

W Ei Electronics rekomendujemy wyraźne rozdzielenie funkcji detekcyjnych. W systemach bezpieczeństwa, szczególnie w obiektach objętych zarządzaniem lub dokumentacją przeglądową, rozwiązania dedykowane i niezależne zapewniają większą kontrolę techniczną oraz wyższy standard ochrony.

Czy zatem nie należy instalować czujników 2w1? 

Nie, czujniki 2w1 można instalować, ale jako urządzenia pomocnicze, a nie główny system detekcji. Te urządzenia znajdą zastosowanie np. w kotłowniach, ale odradzamy ich montaż w sypialniach czy salonach bez kominka.

Najczęstsze nieporozumienia

Niektórzy uważają, że czujnik czadu wykryje dym. Istotnie – czad jest składnikiem gazów pożarowych. Jednak specyficzna charakterystyka reakcji urządzenia sprawia, że ostrzeżenie o pożarze nadeszłoby zdecydowanie za późno

Innym uproszczeniem jest traktowanie urządzeń 2w1 jako rozwiązania bardziej zaawansowanego wyłącznie z uwagi na połączenie funkcji. W systemach bezpieczeństwa kluczowe znaczenie ma zgodność technologii z charakterem zagrożenia oraz prawidłowa lokalizacja montażu.

Czujnik dymu i czujnik tlenku węgla pełnią odmienne funkcje, wykorzystują różne technologie i wymagają indywidualnego podejścia projektowego. Rozdzielenie tych systemów pozwala zachować zgodność z normami, optymalną skuteczność detekcji oraz pełną kontrolę nad eksploatacją urządzeń.

Przy planowaniu instalacji warto oprzeć decyzję na parametrach technicznych oraz zaleceniach producenta. 

Skontaktuj się z Ei Electronics, aby dobrać rozwiązanie dopasowane do specyfiki Twojego obiektu.